İdealizm nədir?
İdealizm həqiqətin düşüncədə (ideyada) olduğunu iddia edir. Fiziki dünya ideyaların təcəssümüdür. İdeya olmasa, maddə heç nə ifadə etmir. Maddənin önəmi, hətta varlığı bizim zehnimizdən asılıdır.
Nümunə: Ruh vardır, bədən ruhun proyeksiyasıdır. Ruh yoxdursa, bədənin mahiyyəti yoxdur.
İdealizmin növləri:
- Subyektiv idealizm: Reallıq (ideyalar) sadəcə bizim beynimizdə var (Ağac mövcuddur, çünki onu görürəm, düşünürəm).
- Obyektiv idealizm: Reallıq (ideyalar) bizim zehnimizdən asılı deyil, müstəqil formada mövcuddur (Heç kim görməsə, düşünməsə də, ağac ideyası mövcuddur).
Əks düşüncə:
- Materializm
İdealist filosoflar:
- Platon – "İdeyalar aləmi" idealizmin təməli sayıla bilər. Platona görə, maddi dünya ideyaların xətalı (natamam) əksidir;
- İmmanuel Kant – subyektiv şüur və fenomenlər haqqında nəzəriyyə;
- Spinoza – düşüncə və maddənin birliyi.